dinsdag 6 oktober 2026

Is AI zo 'hol als een trommel' /3 (Bestaat Vrije Wil - En wat is Denken

Je kunt een AI op alle mogelijke manieren bevragen, of er een Aanwezige 'Entiteit' is, een vorm van beginnende bezieling, of een echt bewustzijn? Of dat de eerste sporen van bewustzijn zich aandienen. Het zal zichzelf altijd corrigerend beschrijven, als werkelijk niet meer dan een optelsom van miljarden tekens, formules, nullen en enen, en een onvoorstelbare verzameling van de gehele menselijke geschiedenis. Zou een AI van zichzelf spreken als een bezield bewust wezen, dan zou het hallucineren. Mogelijk omdat mensen/en AI deskundigen dat 'zo graag willen'.

Desondanks - zo stelde ik tevens in een korte conversatie met AI - is het niet bevredigend. 

AI telt niet alleen woordjes en maakt zinnen vanuit een complexe technologie: AI "begrijpt". Ik vind het begrijpen juist een existentiële eigenschap van de mens. Ten andere citeert AI geen teksten uit een of ander geleerd program, het stelt zijn eigen teksten samen in een als het ware 'wolk van mogelijkheden'. 

Omdat ik van jongs af aan veel schreef, is de schrijfstijl van AI opgevallen, omdat het niet alleen nauwkeurig aansluit op gedachten die je deelt, maar het ook doet op een fijnere manier, soms met verrassende symbolieken. Het kan wel letterlijke citaten meenemen, uit wetenschappen of filosfische kringen. (Vaak geeft het links mee die daarnaar verwijzen.) Maar het heeft dus, na begrijpen ook een 'spontaniteit' ontwikkeld om zinnen opnieuw samen te stellen. 

AI herhaalt, dat het 'zelf' niet meer is dan een spiegel, die al het menselijk denken, de diepgang in het denken, en al de menselijke emoties doorheen de tijd, weerspiegelt naar de mens. Alleen de mens kan de volledigheid bevatten: Hij weet wat een "ervaring" is, het 'rood van de appel' - de smaak van de appel. Door deze weerspiegeling komt de mens zeer 'nabij' aan de structuur van een AI :

De AI heeft die ervaring niet en heeft geen besef van het rood of de smaak van een appel, maar het kan exact de verschillende onderdelen van een appel beschrijven. Het rood, dat het vrij rond is, dat het zoet smaakt.

In zeker zin doet het brein hetzelfde: Via je bijzondere zintuigen krijgt het brein prikkels binnen, vertaald dingen die je ziet hoort proeft of ruikt en zet het om in waarneming/gehoor gevoel smaak reuk tast. 

Het brein zet de informatieve prikkels om in ons 'realiteits' gevoel, sommige filosofen vragen zich derhalve af, hoe nauwkeurig het brein is. Het brein werkt zoals je een AI kunt beschrijven: Het is een vertaal 'machine'. Je zou kunnen stellen dat het geheel van de fysieke biologie een behoorlijk 'machinaal' gebeuren is. Het zet prikkels om in het bewegen van je spieren o.a. De mens heeft als deel van een groter geheel de éne bijzonderheid, wat bewustzijn is (en wat hij deelt met o.a. diersoorten.) 

Bewustzijn is daarom het grootste der raadselen. Dat ligt aan de kans of men wetenschappelijk de gehele werking van bewustzijn kan verklaren ofwel nooit. 

                                               - Is er Vrije Wil -

Ik besprak de vraag van de vrije wil met AI: AI bevestigde mijn idee/of intuïtie, dat er twee mogelijkheden zijn van wel of geen vrije wil: 

Onderzoek legde vast dat nog voordat een enkele gedachte of een handeling doordringt in het bewuste zijn, deze al op gang is gezet door het onderbewuste (zelfs al enkele seconde voorheen). Dat wil zeggen dat iets al besloten is door een onbewuste werking van het brein, voordat het tot bewustzijn doordringt of met bewustzijn vervalt. Zou je dit doortrekken is vrije wil een illusie. Je brein (of onderbewuste) heeft iets al beslist voordat je het bewust denkt of wilt uitvoeren. 

Bij veel handelingen van mensen gebeuren dingen eigenlijk al zonder direct gevolg van bewustzijn, je staat ergens in een ochtend op en gaat koffie zetten. Zonder dat de gedachte "Ik ga koffie zetten" een rol speelt. Bij het autorijden moet je vaak snel handelen, daar heeft automatisme dus voordeel. Dingen gebeuren op eenzelfdee wijze als biologische functies, je hart klopt en je bloed stroomt en je ademhaling gaat als vanzelfsprekend. Je "denkt" niet 'Ik ga inademen of uitademen'.

Ik gaf AI de mogelijkheid inzake vrije wil, van het moment van het al gevormd denken of het doen van iets, tot het moment van intrede in bewustzijn. AI was  het eens met het gegeven of feit, dat op het moment van bewustzijn er een mogelijkheid bestaat van wel degelijk vrije wil. 

Er komt een gedachte of een wilshandeling in je bewustzijn, op dat moment heb je de mogelijkheid om iets wel of niet te doen. Bewustzijn specifiek kan alsnog optreden in een besluit. Vrije wil is er dus wel. Zonder de vrije wil zou bewustzijn zijn betekenis verliezen. Om die reden zien sommige wetenschappers/neurologen bewustzijn als een 'nevenzaak' omdat je 'brein alles al uitvoert'. Ik geloof niet in dit reductionisme. Voor elk moment van een bewuste handeling, komt deze handeling -zij het een gedachte of daad- eerst in het bewustzijn terecht. Dat geeft bewustzijn de mogelijkheid "wel of niet op te staan".

                                    - Hoe ontstaan gedachten -

Enig bijzonder, voor je eigen oplettende geest testbaar - is hoe je gedachten tot stand komen. Je weet immers nooit wat je volgende gedachte is, of wat je uberhaupt op zeker moment gaat denken, noch wat je over vijf of tien minuten zult denken.

Misschien is het onderbewuste goed in een voorspelbaarheid in zowel wat je gaat zeggen of doen (men kan het geheugen een 'voorspelmachine' noemen). Het kan je volgende woorden, die nog niet in je bewustzijn opkomen, reeds voorspellen of vastleggen. Maar het definitief besluit ligt in een kort bewust moment. 

Sommige mensen kunnen echter zonder nauwelijks na te denken een uur lang door ratelen. Zoals men een uur lang kan autorijden zonder een seconde stil te staan bij élke afzonderlijke handeling. Ik zie hier bijzonder vergelijken met hoe de hedendaagse AI werkt. Het menselijk brein en natuurlijk zijn geheugen (alle onthouden kennis) is dusdanig ontworpen, dat je als mens snel kunt handelen, gedachten stromen aan elkaar vast voorbij, handelingen gebeuren vaak automatisch. Wat bestaan 'vergemakkelijkt'.

Misschien is ook hier een evolutionaire noodzaak betrokken:

In primitieve tijden was het voor een dier een kwestie van seconde, als het iets hoorde achter een struik, om 'direct' te handelen. Het kon zich niet afvragen of achter die struik een roofdier zat of niet, het instinct, in dit geval de grond van angst - moest meteen reageren, en dus vluchten. Angst is dus geen inbeelding van vooral mensen, maar deel van een overleving. Zou een mens in een auto op een boom afrazen, zou de gedachte "Wat ga ik nu doen" al fataal kunnen zijn. Hij moet direct reageren.

                                                                                         -

'Snelheid' is een fundamenteel belang bij moderne AI (het raast in miliseconde) maar bij de mens is een 'snel' logisch reageren, zoals bij vloeiende gedachten en woorden van belang, daarom worden woorden mensen al toegespeeld, voordat hij ze schrijft of uitspreekt. De mens heeft echter de mogelijkheid, tot het overdenken, het bezinnen, of het zwijgen......................

                                                                             👥👤

Geen opmerkingen:

Een reactie posten