zaterdag 17 oktober 2026

Waarom voelen dingen zo "sterk" /\ Angst en angststoornis

De langdurige Evolutie, heeft een 'loopje' met ons genomen. (Ik had daarover een dialoogje met AI). Ik stelde een van vele vragen, waar veel mensen mee kampen. Neem volgende voorbeelden: Je moet ergens een vergadering leiden, of je moet een gesprek voeren in een openbare ruimte. Lang voor het begin, breekt het angstzweet je uit, maar niet omdat je vreest dat je 'doodgaat' of fysiek iets krijgt. Iemand heeft vliegangst, liftangst, of ziet al op tegen een of ander ontmoeting. Angst gaat veel dieper dan een aard verlegenheid of een gebrek aan eigenwaarde, of een stunteligheid. 

Fysieke angst / van voornamelijk heel lang geleden, en mentale angst voelen even sterk: Bij evenwichtige mensen die een goede balans hebben in cognitief vermogen en emoties, blijft de angstfactor op een 'kleine kier'. Bij mensen die een angststoornis hebben en kampen met angst, voelt angst bijna fysiek, alsof je geest bij de minste weerstand verbrokkeld raakt, zoals een lichaam zou verpulveren onder een zware steen..

In oeroude tijden, toen mensen in een grote wildernis met kleine groepjes leefde, loerde overal het gevaar, van zowel talrijke wilde roofdieren, of ook rivalerende stammen. Wanneer een dier op een veld achter een struik geritsel hoort, gaat het niet 'twijfelen, of wachten. Het rent er meteen hard vandoor, want van dat 'geritsel' kan zijn leven of dood afhangen. Angst is dus Instinctief ingebouwd in wel alle schepsels. De oermens zou misschien nog eventjes wachten, en zich afvragen of dat geritsel daadwerkelijk gevaar voor hem betekende, of hij zou zich wapenen. 

Wat kan dus belangrijker zijn, dan angst hebben als óverleven en overlevings-mechanisme? Het zit ingebouwd in de het limbisch systeem en de amygdala. Dit verklaard waarschijnlijk deze hardnekkigheid, bij angst en angststoornissen. Omdat angst en overleven zo náuw met elkaar zijn verbonden. 

Maar dan volgt de tweede vraag: Als angst bedoelt was- om te óverleven, waarom zijn mensen dan al doodsbang voor al die dingen, die nu net niks hebben te maken met biologisch overleven? 

Bijzonder genoeg, dat angst in oude tijden, in stammen, eenzelfde belanghebbende betekenis had: Zou je jezelf 'misdragen' in een groep, of niet worden geaccepteerd om welke reden ook, zou je eruit worden 'geknikkerd'. En dat had evengrote gevolgen op je leven, want hoe overleefde je op jezelf - In een barre wildernis? Bestaan vroeger en heden is gebaseerd op connecties, je wilt ergens bijhoren, ergens deel van uitmaken, om er niet helemaal alleen voor te komen staan.

Nu wordt laatste heden stukken minder problematisch als in oertijden. Omdat je toen met alles helemaal op jezelf was aangewezen. In het moderne systeem van gemakken (kun je stellen) heb je een basis om makkelijk te overleven. De afhankelijkheid van de 'directe' groep is minder belangrijk, mensen kunnen heden allesvoorzienend leven. Zelfs in hun eentje.

Misschien juist daardoor, is er een probleem zoals eenzaamheid ontstaan. Mensen voelen zich ontspoord, de hard nodig zijnde groep is althans, in een overleven, weggevallen.

De reden dat mensen bang zijn of een dwingende angststoornis hebben ontwikkeld, heeft eenzelfe oorsprong, het overleven louter biologisch is het ene, het uitgestoten worden uit een groep het andere. Lichaam en geest zijn dus gezamenlijk 'bang'.

Dan de dwingende vraag: Waarom voelt fysieke angst en mentale angst nu als even sterk aan?

Dit is hiermee, althans deels beantwoord. Er zijn nauwelijks mensen die niet enig bang zijn vertonen, twijfels, "komt het wel goed" - kom ik 'goed over' word ik 'bekeken' - ga ik af als een kapotte zak - mensen stoppen maar niet met dit soort dingen. 

Relativeren en begrijpen zijn belangrijk, (niet totaal oplossend, ik bied geen oplossingen aan). De Evolutie heeft ons op de lange duur voor de mal gehouden. Wat eens een noodzaak was is verlegd naar een mentale vorm. Maar niemand zal je FYSIEK verwonden. men kan je uitsluitend MENTAAL verwonden. Maar wat is in vredesnaam mentaal verwonden? 

In de evolutie, zo is aangetoond, had het eenzelfde betekenis (overleven). Maar de 'mentale pijn' is gebleven: Waarom (zo vroeg ik AI) voelt een Fysieke en een Mentale KLAP even zo hárd aan? 

Het doet pijn. Mensen lijden aan mentale stress, aan minachtende woorden, aan afgewezen worden. Op éénzelfde manier als wanneer iemand je fysiek raakt. Je komt echter telkens uit bij dit Oerbegin. Het doet op eenzelfde manier pijn, en dezelfde hersendelen registreren het. 

Van hieruit moet je de wegen zoeken, waardoor je dit beduidend verschil kunt relativeren. Niemand kan je mentaal "verwonden". Omdat er 'fysiek' niks gebeurt is de belangrijkste manier om angst te bestrijden, gewoonweg het aangaan. Je zoekt niet langer wegen om je minder angstig te voelen voor bepaalde situaties, maar je gaat de situatie aan. Ook, omdat angst zo diep zit geworteld in je instinctieve brein, en het alleen daarom eerder wordt ervaren als een "fysieke afdruk" gaat het niet om het de 'baas te worden'. (Je brein laat het niet toe om angst buiten te sluiten.) 

Ten laatste móet de angstfactor altijd onderdeel zijn en blijven van ieders leven, omdat het 'gevaar' registreert, wat zich omzet in angstbeleving. Zonder dit kon je simpelweg niet overleven.

Maar de hersendelen registreren fysieke als mentale pijn hetzelfde. Wat doe je als iemand je 'pijn' wil doen, simpel: Je slaat op de vlucht. Maar omdat je weet dat er geen "fysieke pijn" volgt, kun je de mentale oorzaken van angst aangaan. 

De leeuw achter de struiken is er niet..................

Geen opmerkingen:

Een reactie posten